Groeten uit Griekenland!

Ah, het legendarische EK 2000 in eigen land. Een toernooi dat de boeken in ging als een van de meest frustrerende trauma’s uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Die halve finale tegen Italië op 29 juni 2000 was een collectieve nachtmerrie.

Hoewel de term “losers” misschien wat scherp is voor een team dat destijds fenomenaal voetbal speelde, was de manier waarop ze eruit vlogen inderdaad historisch knullig. Laten we even teruggaan naar dat moment en de nasleep die je beschrijft.

Nederland speelde Italië helemaal ondersteboven, zeker nadat de Italiaan Gianluca Zambrotta al in de 34e minuut rood kreeg. Wat volgde was een masterclass in ‘hoe verpruts ik een wedstrijd’:

Frank de Boer miste een penalty (gestopt door Toldo). Patrick Kluivert miste daarna nóg een penalty (tegen de paal).

Frank de Boer miste wéér (weer Toldo), Jaap Stam schoot de bal zowat het stadion uit, en Paul Bosvelt miste de beslissende.

Bondscoach Frank Rijkaard was na de uitschakeling compleet gebroken. Hij zat huilend op de tribune. Hij had vooraf intern al besloten dat hij alleen bij de titel zou aanblijven. Direct na de wedstrijd maakte hij geëmotioneerd zijn aftreden bekend. De beelden van een aangeslagen Rijkaard staan bij menig voetbalfan in het geheugen gegrift; hij had er alles in gestopt en het land geloofde echt in de titel.

En dan Frank de Boer. Als aanvoerder en absolute sterkhouder beleefde hij de slechtste avond uit zijn carrière door twee penalty’s te missen. De nuchtere (of ietwat laconieke) reactie die je je herinnert, past precies in de dynamiek van dat moment.

Terwijl het land in rouw gedompeld was en Rijkaard opstapte, probeerde De Boer de knop om te zetten. Zijn teksten vlak na zo’n uitschakeling over”eerst uithuilen en dan lekker op vakantie gaan” schoten bij sommige fans, die nog vol in de emotie zaten, destijds wel in het verkeerde keelgat. Het contrast tussen de emotionele Rijkaard en de ogenschijnlijk koele De Boer was enorm.

Francesco Totti schoot tijdens diezelfde penaltyreeks de legendarische ‘panenka’ achter Edwin van der Sar. Dat maakte de vernedering voor Oranje destijds compleet.

Het was een generatie met ongekend veel talent (Seedorf, Davids, Bergkamp, Kluivert, Overmars, De Boer), maar mentaal bleek de druk van de penaltystip in de Amsterdam ArenA ondragelijk.

De Verborgen Tragedie van de Bal:
Het Ontstaan van de Podosphaeromachia

Het Verloren Vierde Genre
Wie vandaag de dag de Griekse oudheid bestudeert, leert dat de Dionysia – de grote theaterfestivals van Athene – rustten op een driepoot: de hartverscheurende tragedie, de scherpe komedie en het scabreuze saterspel. Maar de geschiedschrijving heeft een geheim bewaard. Er was een vierde genre. Een genre dat zo wild, zo opzwepend en zo gevaarlijk was voor de openbare orde dat Aristoteles het besloot te schrappen uit zijn Poëtica.
Dit genre heette de Podosphaeromachia (letterlijk: de strijd met de voet en met de bal).
Waar de tragedie sprak tot de kosmos en de komedie tot de polis, sprak de Podosphaeromachia tot het pure, dierlijke instinct van de mens. Het ontstond rond 450 v.Chr. als een ritueel theaterstuk waarin twee koren (choroi) van elk precies elf acteurs lijnrecht tegenover elkaar stonden. In plaats van tekst kregen zij één enkel rekwisiet: een met lucht gevulde varkensblaas, omwikkeld met het fijnste runderleer. Het doel? Dit heilige object met de voeten naar de overkant van het theater dwingen, voorbij de achterste beschuttingslijn van het rivaliserende koor.
De Grieken zagen hierin de ultieme metafoor voor het menselijk bestaan. De bal was het Noodlot (Ananke): ongrijpbaar, onvoorspelbaar en constant in beweging. Je mocht het Noodlot niet met de handen aanraken – dat zou immers pure hoogmoed (hubris) zijn, een zonde die direct werd bestraft door de Archon, de scheidsrechter-priester met de fluit.

Theater op het Veld
In de Podosphaeromachia was de grens tussen sport en puur drama vloeibaar. De elf acteurs op het zand van de orchestra speelden vaste archetypen die we vandaag de dag nog steeds herkennen:
De Protagonist (De Spits): De gevierde held die de catharsis moest brengen door de bal tussen de twee heilige palen te jagen.
De Antagonist (De Verdediger): De grimmige barrière wiens enige levensdoel het dwarsbomen van de held was, vaak met theatrale tackles die luidruchtig werden begeleid door het publiek.
De Heraut (De Middenvelder): De renner die de boodschap (de bal) van het diepe achterveld naar de voorhoede bracht.
De Bewaker van de Onderwereld (De Keeper): De enige acteur die, als een wezen buiten de menselijke orde, het Noodlot wél met de handen mocht aanraken binnen zijn eigen heilige krijtlijnen.
Het acteerwerk op het veld was van een ongekend niveau. Wanneer een Griekse aanvaller licht werd geschampt door de sandaal van een verdediger, stortte hij niet zomaar ter aarde. Nee, hij bracht een performance die Euripides jaloers zou maken. Hij greep naar zijn scheenbeen alsof de gifpijl van Philoctetes hem had getroffen, wierp zijn hoofd achterover naar de goden op de Olympus en rolde minutenlang over het zand in een cathartische uiting van existentiële pijn. Dit theatrale sterven – tegenwoordig eufemistisch ‘een fopduik’ genoemd – was destijds een vereiste om de gunst (en een vrije trap) van de Archon te winnen.

Het Theater Buiten het Veld
Maar het echte spektakel van de Podosphaeromachia voltrok zich niet op het veld; het vond plaats in de theatron, de halfronde tribunes. De Grieken keken niet passief toe. De toeschouwers splitsten zich op in twee fanatieke kampen, dikwijls gescheiden door de politieke breuklijnen van de stadstaat.
Het koor op het veld werd ondersteund door het ‘grote koor’ op de tribunes. Duizenden kelen scandeerden ritmische hymnen, begeleid door de monotone, opzwepende tonen van de aulos (dubbelhobo) en trommels. Ze droegen de kleuren van hun favoriete theatergezelschap, vaak geverfd met kostbaar purper of indigo.
Als de Protagonist faalde en de bal huizenhoog over de houten constructie schoot, klonk er een collectieve, ritmische zucht van wanhoop door het amfiteather – een perfecte demonstratie van aristotelische angst en medelijden. Was de Archon corrupt? Dan riskeerde hij een regen van vijgen, olijfpitten en in het ergste geval zware amfora’s gevuld met verschraalde wijn.
Na de negentig minuten (gemeten met een gigantische waterklok, de klepsydra) barstte het drama pas echt los. De overwinnaars werden gekroond met lauwerkransen en dronken tot diep in de nacht in de lokale taverna’s, terwijl de verliezers de straten van Athene vilden met bittere klaagzangen.

De Grote Doofpot
Waarom weten we hier dan zo weinig van? In de 4e eeuw v.Chr. begonnen de Griekse filosofen de Podosphaeromachia te vrezen. Plato schreef in een verloren gewaand fragment van De Staat dat “deze waanzin met de lederen sfeer de ratio van de burger vernietigt en de massa verandert in briesende beesten.” De Atheense elite zag hoe de passie voor het balspel groter werd dan de toewijding aan de democratie. Mensen misten de politieke vergaderingen omdat ze moesten kijken naar de stadsderby tussen de ‘Blauwen van Piraeus’ en de ‘Witten van de Akropolis’.
Toen de Romeinen Griekenland veroverden, vonden ze het concept fantastisch, maar ze begrepen de diepere artistieke laag niet. Ze stripten de Podosphaeromachia van haar filosofische maskers, schrapten de zang, vervingen de varkensblaas door een zwaard en noemden het gladiatorengevechten. Het theater was sport geworden.
De oorspronkelijke tekstboeken en spelregels werden verbrand tijdens de verwoesting van de Bibliotheek van Alexandrië. Maar de herinnering bleef achter in het collectieve DNA van de mensheid. Dus als u vandaag de dag een speler ziet huilen na een gemiste kans, een trainer wild ziet gesticuleren in zijn technische zone (de moderne skene), of vijftigduizend man synchroon een hymne hoort zingen in een betonnen stadion… weet dan dat u niet naar een modern spelletje kijkt. Heracles, Sparta, Ajax, godenzonen, de hand van God? Gaat het dagen?
U kijkt naar de oudste, meest pure en nooit verloren gegane theatervorm van de mensheid. Een hoop theater met een klein vleugje sport.

free polls

Als je kiest voor de optie ‘iemand anders’, laat dan even weten wie in de comments onder dit bericht.

Het is Black Friday. Na meer dan twee weken WK voetbal met meerdere wedstrijden per dag is vanaf vandaag de dagelijkse dosis afgelopen. Het afkicken is begonnen met de mooiste wedstrijden nog op de rol. Een mooi moment dacht WMGe om de “Aanpassing spelregels voetbal per 1 september 2018” even aan jullie door te geven.

Naar aanleiding van de 48 poulewedstrijden is er besloten om de spelregels voor het voetbal als volgt aan te passen:

Geen drie maar vijf veldspelers mogen er gewisseld worden om de dynamiek van het spel te verhogen.

Per wisselspeler wordt er standaard 1 minuut extra tijd bijgeteld op voorwaarde dat de speler in looppas van het veld gaat. Er af sloffen levert nog een minuut extra op.

Na de 80e minuut mogen er geen spelers meer gewisseld worden. De laatste 10 minuten plus extra tijd worden ononderbroken uitgespeeld.

De VAR gaat werken zoals nu bij het veldhockey het geval is. Per helft krijgen beide teams drie challenges. Als de VAR in je voordeel beslist blijven het er die. Als de bindende uitslag van de VAR niet jouw visie ondersteunt gaat er èèn af.. Alleen de aanvoerder kan een challenge aanvragen. Het publiek moet de beslissing van de VAR kunnen horen.

Als de VAR vindt dat er bij onderzoek van een challenge sprake is van een Andorinho (voorheen ook wel schwalbe of fopduik) volgt er een gele kaart

Voetballers mogen na een doelpunt ongehinderd en onbestraft hun shirt uittrekken om hun goal met de kijkers te vieren.

En dan heel belangrijk. Bij een voetbaltoernooi zoals EK of WK gaan de eerste twee door naar de knockoutfase, dat is bekend. Per ingang het eerstvolgende toernooi mag de nummer 1 van de poule beslissen of ze naar de linker of rechter gedeelte van het schema verdwijnen.. Er blijft dus tot op laatst iets te winnen

Laat hieronder even weten welke belangrijke aanpassing de commissie vergeten is.

Tip. Zoek op youtube eens op oude oranje wedstrijden, met name Nederland Spanje uit 2010. Smullen! En Afkicken!

Greetz WMGe